Towarzystwo Urbanistów Polskich

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Articles and statements
Articles and statements
Czytając Jane Jacobs …
Author:Hanna Obracht-Prondzyńska

Zapraszamy do lektury refleksji kol. Danuty Kochanowskiej na temat: J. Jacobs „Śmierć i życie wielkich miast Ameryki”.

Jane Jacobs w książce, będącej dziełem jej życia (ostatnio wydanej po polsku)  poszukuje – zgodnie z jej tytułem – źródeł życia i przyczyn obumierania miasta. Odpowiedzialnością za upadek miasta obarcza doktryny, kierujące praktykami urbanistycznymi, wyrosłe z idei miasta–ogrodu i okrzepłe w koncepcjach Le Corbusiera. Narzucały one wzór miasta, którym rządziła standaryzacja i segregacja w przestrzeni różnych jego elementów. Ten sztuczny, zaczerpnięty ze świata techniki porządek niszczy miasto – zamienia je w pozbawioną życia „szarą strefę”.

Tymczasem utrzymanie i rozwój żywotności miasta – cel nadrzędny urbanistyki, wymaga łączenia i wzajemnego mieszania różnych elementów miasta – materialnych i społecznych. Zaczynając od koegzystencji w tej samej przestrzeni różnych rodzajów i sposobów jej użytkowania, rozmaitych grup mieszkańców i jej użytkowników – o różnym statusie ekonomicznym i kulturowym, aż do mieszania zabudowy o różnym czasie jej powstania, różnych form komunikacji i zachowań. To pobudzi i zintensyfikuje wzajemne kontakty – istotę miasta.

Szczególnym elementem żywotnego miasta jest tu ulica. Pełniąca wielorakie zadania, wypełniona różnego rodzaju ruchem miejskim, użytkowana w różnych porach dnia przez jej mieszkańców i gości, jest bezpiecznym miejscem socjalizacji młodego pokolenia, oraz różnych form aktywności dorosłych.

Użytkownicy i nieformalni właściciele ulicy mogą odegrać kluczową rolę w radzeniu sobie z obcymi, by „uczynić ich obecność atutem, a nie zagrożeniem”. Ideałem jest, gdy panuje powszechna tolerancja, a ulice wielkich miast pozwalają nieznajomym mieszkać obok siebie w harmonii, „na cywilizowanych lecz zdystansowanych zasadach”. Ta myśl Jane Jacobs wskazuje, że nie uznaje ona wielkiego miasta za zbiór samowystarczalnych osiedli. Nie jest ono także „federacją małych miasteczek”, lokalnych, izolowanych wzajemnie wspólnot. Konieczne jest w nim „nawiązanie przeplatających się relacji między osobami (liderami), rozszerzającymi swe życie publiczne poza rejony ulic, konkretne organizacje i instytucje”. Te relacje są z natury bardziej przypadkowe w wielkich miastach niż analogiczne, niemal wymuszone więzi między ludźmi – w obrębie samowystarczalnych osiedli. Decydują one zarazem o poziomie wolności jaką zyskuje mieszkaniec miasta i rozległości wyborów, oferowanych przez metropolię.

J. Jacobs formułuje cztery warunki, które muszą być spełnione by „umożliwić kształtowanie bujnej różnorodności w miejskich dzielnicach i ulicach”

-    dzielnica musie spełniać więcej niż dwie podstawowe funkcje

-    ulice muszą się często krzyżować, a boki kwartałów nie mogą być za długie

-    w obrębie dzielnicy muszą sąsiadować budynki o różnym wieku, przeznaczone dla różnych grup dochodowych

-    konieczne jest odpowiednio wysokie zagęszczenie ludzi.

Reasumując, wg autorki miasto to: „wielkie pole pogrążone w ciemności, na którym pali się wiele ognisk … . Każde ognisko rozświetla otaczający mrok i wykrawa jakąś przestrzeń. Powierzchnia i kształt przestrzeni istnieją tylko w takim stopniu, w jakim tworzy je blask ogniska”.

„Tylko złożoność i żywotność użytkowania nadają częściom miasta odpowiednią strukturę i kształt”.

Natomiast procesy uzdrawiania określonych części miasta nie mogą polegać na wymianie zamieszkującej tam ludności. Powinny one stać się „na tyle atrakcyjne by ludzie pozostawali tam z wyboru”.

Groźne jest zwłaszcza wpuszczenie na ich obszar kapitału spekulacyjnego.

Nieskuteczne są także programy drastycznej wymiany zabudowy i zagospodarowania.

Potrzebują one natomiast „zwyczajnych przestrzeni publicznych – żywotnych, dobrze obserwowanych, stale użytkowanych, łatwiejszego i bardziej naturalnego nadzoru nad dziećmi, oraz typowo miejskiej dostępności dla ludzi spoza ich terytorium”.

Wizja miasta – wg J. Jacobs jest dziś realizowana w wielu metropoliach świata, nie zawsze konsekwentnie, często zbyt powierzchownie i fragmentarycznie. Wydaje się jednak nadal, po upływie półwiecza od czasu jej powstania – inspirująca i płodna, także dla nas.

Saturday, 20 June 2015
Warsztaty dot. Studium Gdańska
Author:Hanna Obracht-Prondzyńska

Biuro Rozwoju Gdańska zaprasza na warsztaty urbanistyczne poświęcone przygotowaniu Studium. Najbliższe warsztaty już 6 maja, Wykorzystajmy ten czas na wspólną pracę i zwiększmy szansę na lepszą i nowocześniejszą politykę przestrzenną Miasta Gdańska!

Szczegółowe informacje o terminach, miejscach oraz programie spotkań.


Saturday, 2 May 2015
Spotka dot. Studium Gdańska
Author:Hanna Obracht-Prondzyńska

Dnia 29 kwietnia (najbliższa środa) o godz. 16.00 Biuro Rozwoju Gdańska zaprasza do Europejskiego Centrum Solidarności, gdzie odbędzie się otwarta debata nad Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla Gdańska.
Tytuł spotkania to "Gdańsk w nowej perspektywie". Przybądźmy jak najliczniej, aby podyskutować o przyszłości Gdańska!

Szczegółowy program spotkania

 

Monday, 27 April 2015
Ekologia konstruktywnie - zrównoważony rozwój terenów zurbanizowanych
Author:Jacek Godlewski

Odbyła się pierwsza konferencja z cyklu trzech interdyscyplinarnych konferencji naukowych pt. Ekologia konstruktywnie - zrównoważony rozwój terenów zurbanizowanych.  Kierowana była ona do trzech grup decydujących o rozwoju terenów zurbanizowanych tj: administracji publicznej, przedsiębiorców/inwestorów, architektów/urbanistów. Podstawowym założeniem konferencji była wielopłaszczyznowa edukacja. Dzięki sprawnemu wprowadzeniu do warsztatów przez zespół ekspertów, udało się przeprowadzić interdyscyplinarne warsztaty, umożliwiające uczestnikom wyminę doświadczeń i stanowisk, w trakcie problemowych zadań zadanych przez prelegentów. Efektem warsztatów były: prezentacje rozwiązań przestrzennych, analizy zachwiań uczestników procesu realizacyjnego, sposoby rozwiązywania problemów. Ważnym składnikiem dyskusji były: sposoby rozpoznawania i analizowania zagrożeń dla prawidłowego kształtowania przestrzeni publicznych, aspekty aktywizacji społeczeństwa w racjonalnym – ekologicznym użytkowaniu przestrzeni. Za bardzo interesującą części konferencji należy uznać sesję warsztatową dla dzieci, która umożliwiła poznanie ich percepcji, poprzez realizację empirycznego zadania dotyczącego zaplanowania przestrzeni miejskiej w formie makiety. Duże wrażenie na uczestnikach konferencji zrobiły projekcje filmów edukacyjno-dokumentalnych, prezentujące dobre praktyki z zakresu zrównoważonego rozwoju stosowane w krajach europejskich, które stanowiły inspiracje w rozwiązywaniu zadań warsztatowych.

Wszelkie informacje na temat konferencji dostępne na stronie http://www.ekologiakonstruktywnie.pl/

Materiały konferencyjne- dobre praktyki: ZEGG – Eco Vilage, shared space, ekologiczna kamienica miejska Daintree, biurowe budynki pasywne,  osiedle mieszkaniowe  – BedZED, Inteligentne miasto Aarhus, HafenCity Hamburg, Brussels Greenfields, Pasywny budynek biurowy Aeropolis II, Pasywny inkubator ochrony środowiska GREENBIZZ, osiedle mieszkaniowe- TIVOLI, Ekologiczne osiedle socjalne -  EMERALD, Obserwatorium eko-innowacji,

Saturday, 14 March 2015 | Read more
Odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju na Stanowisko TUP ws. ustawy o działach ...
Author:Tomasz Majda

W opinii Ministerstwa trudno zgodzić się z tezą, że większa niż dotychczas zwięzłość w nazwach działów administracji rządowej świadczy o deprecjonowaniu znaczenia planowania przestrzennego. (...)

Pełny tekst odpowiedzi Ministerstwa na stanowisko TUP ws projektu zmian ustawy o działach administracji rządowej

Monday, 23 February 2015
Opinia ZG TUP w związku z pracami nad projektem "ustawy krajobrazowej"
Author:Tomasz Majda

Opinia ZG TUP w związku z trwającymi pracami w Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia przedstawionego przez Prezydenta RP projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu

Towarzystwo Urbanistów Polskich wyraża głębokie zaniepokojenie stałą tendencją odchodzenia ustawodawcy od procedur i narzędzi planowania przestrzennego, stanowiących podstawowy instrument regulacji i kontroli procesów budowlanych oraz zapewniania ładu przestrzennego. TUP dostrzegając wieloletnie opóźnienia i nieskuteczne próby reformowania gospodarki przestrzennej, bazującej na systemie planowania przestrzennego jako podstawy lokalizacyjnej, popiera inicjatywę ustawodawczą Prezydenta RP mającą na celu ochronę krajobrazu, a zwłaszcza te jej propozycje, które wzmacniają system planistyczny. Dlatego każda próba poszerzenia katalogu obowiązku planistycznego, jako podstawy do wydawania pozwoleń na zabudowę, będzie z naszej strony popierana w imię ochrony ładu przestrzennego, która jest celem statutowym naszego działania. Apelujemy zatem do Komisji o przywrócenie zapisu z projektu ustawy, który wyklucza stosowanie decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, kiedy planowany obiekt ma charakter dominaty przestrzennej tj. wg projektowanego zapisu ”[ po pkt 8 dodaje się pkt 9 w brzmieniu:
„9) w art. 59 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. Dla obiektu budowlanego o charakterze dominanty przestrzennej nie wydaje się decyzji o warunkach zabudowy.”]

Monday, 23 February 2015 | Read more
Stanowisko TUP ws planowanych zmian ustawy o działach administracji rządowej
Author:Tomasz Majda

Zarząd Główny Towarzystwa Urbanistów Polskich przedstawia stanowisko w sprawie projektu zmiany ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw z dnia 27 listopada 2014 r., który został umieszczony na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacyjnego. Z ubolewaniem stwierdzamy, że nie został on przedstawiony Towarzystwu Urbanistów Polskich w trybie konsultacji społecznych, mimo że proponowana zmiana w oczywisty sposób dotyczy sfery statutowej działalności TUP.

Zdaniem Towarzystwa Urbanistów Polskich wprowadzanie zmian do ustawy o działach administracji rządowej powinno sprzyjać realizacji reformy określonej w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030, zakładającej m.in. integrację planowania rozwoju z planowaniem przestrzennym. Tymczasem proponowana zmiana przewiduje, że z działu „budownictwo, lokalne planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo” zostaną wykreślone terminy „lokalne planowanie zagospodarowanie przestrzenne”. Nie będą one jednak wprowadzone do działu „rozwój regionalny” np. w brzmieniu: „rozwój regionalny oraz planowanie zagospodarowanie przestrzenne”), ale będą zaledwie ujęte w nazwie jednej ze spraw którą ma on objąć.

Thursday, 29 January 2015 | Read more
Chaos w przestrzeni
Author:Tomasz Majda

Z prof. Tadeuszem Markowskim rozmawia Anna Leszkowska

Panie Profesorze, nieład, chaos w przestrzeni towarzyszy nam od dawna, co wskazuje, że może jest skutkiem naszej mentalności i kiepskiego wykształcenia, a może uwarunkowań historycznych. Jednak to, co się dzieje od 1989 roku przeraża. Jeszcze w latach 80., kiedy żyliśmy biedniej, przestrzeń nie była tak zaśmiecona i zniszczona jak obecnie; w dodatku zjawisko to się nasila.

Skoro wprowadziliśmy reguły gry rynkowej i zachwyciliśmy się liberalizmem, to uznaliśmy, że wszystko jest dozwolone (jeśli tylko nie jest zabronione). W średniowieczu też można było rozwijać gospodarkę na podstawie gry rynkowej, tylko że wówczas rządziły inne reguły ekonomiczne: droga była energia, ludzie żyli więc w skupiskach, a o rozwoju miast decydował ruch pieszy. Wprowadzenie w 1989 r. mechanizmu wolnorynkowego, a właściwie „wolnej amerykanki”, wyzwoliło potężne siły, m.in. w postaci nieograniczonego korzystania z prywatnych samochodów. Remedium na te ułomności gospodarki rynkowej jest planowanie przestrzenne.

link do wywiadu

Tuesday, 6 January 2015
Stanowisko ZG TUP w sprawie projektu założeń ustawy o rewitalizacji
Author:Tomasz Majda

uwzględniające nadesłane wypowiedzi członków TUP oraz Członków KPZK PAN- 11.12.2014

UWAGI OGÓLNE

  1. Idea Ustawy zarysowana w Założeniach [dalej: Ustawa] jest koncepcyjnie poprawna i – w miarę - adekwatna do istniejącego systemu gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego. Projektowany w Założeniach zakres regulacji dot. m. in. ograniczenia ułomności wynikających przede wszystkim z istniejących słabości planowania przestrzennego i prawa budowlanego oraz systemowych ułomności gospodarki przestrzennej w kontekście potrzeb skutecznej realizacji programów rewitalizacji. Dlatego też niniejsze uwagi odnoszą się głównie do oceny postulowanych rozwiązań związanych z instrumentami planowania przestrzennego tj. studium gminy i planów miejscowych jako narzędzi stymulowania i realizacji procesów rewitalizacji. Siła sprawcza proponowanej regulacji leży we wprowadzeniu możliwości zastosowania specyficznego dla problemu rewitalizacji pakietu rozwiązań prawnych i finansowych. Chodzi jednak o to, aby istniejąca formuła fakultatywnego planowania miejscowego oraz możliwość stosowania decyzji o WZ nie stały się barierami spowalniającymi lub wypaczającymi procesy rewitalizacji, a jednocześnie, aby długotrwałe procedury planistyczne (studium i mpzp) nie spowodowały zdominowania realizacji rewitalizacji pozaplanistycznymi instrumentami jako (nowymi?) podstawami do wydawania pozwoleń budowlanych.
Monday, 15 December 2014 | Read more
W obliczu przemian - oferta Towarzystwa dla Urbanistów Polskich - czyli "powrót do korzeni"
Author:Tomasz Majda

Wypowiedź wiceprezesa TUP Grzegorza Buczka na konferencji "Urbanista w obliczu przemian - wpływ ustawy deregulacyjnej na organizację i wykonywanie zawodu" 29.10.2014 r. na Politechnice Gdańskiej.

Wejście w życie ustawy ułatwiającej dostęp do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (tzw. „ustawy deregulacyjnej”) oznacza przede wszystkim likwidację samorządu zawodowego urbanistów (a więc rezygnację z pewnej istotnej formy organizacyjnej, dostępnej obecnie m. in. dla architektów i „budowlańców”). Jednak niekoniecznie oznacza to również też utratę przez urbanistów „statusu zawodu zaufania publicznego”, ponieważ nie jest on formalnie uregulowany (tzn. nie posiada definicji prawnej) i są w tej kwestii różne poglądy (np. prof. Hubert Izdebski uważa, iż: „dla jednych zawodów zaufania publicznego mogą istnieć z woli ustawodawcy samorządy zawodowe, z kolei inne zawody zaufania publicznego mogą nie mieć organizacji samorządowej”.

Pełny tekst w pdf

Monday, 15 December 2014


Page 9 of 13


Powered by AlphaContent 4.0.15 © 2005-2020 - All rights reserved

Logowanie

Zalogowani użytkownicy uzyskują dostęp do nowych pozycji w menu i kalendarium, a członkowie TUP mają możliwość pisania artykułów na stronie